« Geri

Yol Aynı, Kervan Aynı, Akıbet Aynı... - 25.6.2014

Türkiye’de enflasyonun masa gibi dört saç ayağı vardır; Gıda, enerji, Dolar/TL,  devletin her yıl gerçekleştirdiği vergi ayarlamaları. Her iki yılda bir enerji şoku, kuraklık ya da cari açık nedeniyle kur şokları, devletin her yıl rutinleştirdiği maktu vergi ayarlamaları ile enflasyon yoldan çıkar. Enflasyonda tepe bulunana kadar reel faizler yüksektir. Bunun nedeni de fiyat geçişkenliğinin boyutunu görmek amaçlıdır. TL’deki değer kaybı durduğunda geçişkenlik 3-4  ay içerisinde durur ve enflasyon tepe yapar. Ardından TL’nin stabilizasyonu ile enerjide fiyat dengelenir. Gıda fiyatları mevsimseldir. Türkiye’de 4 mevsim olduğu için belli bir dönemde kuraklık ya da sel baskınları etkilidir. Her ikisinin olduğu dönemlerde yıllık bazda yüksek cereyan eder.

Yıllardır enflasyonda yol aynı, mücadelede aynı olup bu durumun değişmesi de mümkün değildi. Çünkü bu dünyada çokça dile getirilen yapısal reformlar getirir. Yurtdışındaki ithalat bağımlılığının azaltılması ya da daha kısa vade çözümlerde tasarrufun özendirilmesi yapısal reformlar gereklidir.

2014’e geldiğimizde farklı bir manzara yaşamıyoruz.  Haziran ayı enflasyonu ile birlikte TL’nin stabilize olmasından ötürü kur etkisi ortadan kalkacak. TL’de değer kazanımı petrol fiyatlarında yaşanan yükselişin geçişkenliğini sınırlayacak. Irak’ta petrol güvenliği sağlandığı haberleri ile birlikte petrol yeniden düşüşe geçecek. Türkiye’de gıda fiyatları da bir sene yüksek bir sene düşük gerçekleşir. O yüzden önümüzdeki sene gıda fiyatlarının da enflasyona destek olması beklenebilir. Yani enflasyonda tek tehdit kur ve elektrik/doğalgaz ayarlamaları. Kuru sabit tutabilirsek; enerji ayarlamaları parçalı olarak enflasyona yedirilebilir. Bu da bize bir sene içerisinde %6 seviyesinde enflasyon çıkarır.

Gösterge faiz %8,40 ve önümüzdeki yıl %6 enflasyon olasılığı varsa 2,4 puan reel faiz var. Politika faizine göre %2,75 reel faiz var. TCMB ne kadar daha faiz indirimi yapar konusu aslında risk primi ile ilişkili. Likidite koşulları reel faizleri belirliyor. Daha önce 1 puan negatif faizler bile görmüştük. Türkiye’de faiz indirim sürecinin bir kısmı enflasyondan kaynaklanacak. %1 reel faiz durumunda 175 baz faiz indirimi önümüzdeki Mayıs’a kadar yapılabilir. Yapılabilir ama ardından faiz artırımı yapılmak zorunda da kalınabilir. Çünkü ECB 2016’ya kadar teşviklere devam ederken, FED 2015’in ortasında çıkışa başlayacak.

Biz yollarda aynı kervanda yürüdük ve akıbet hep yol kazası oldu. TCMB’nin önümüzdeki dönemde 2-3 tane daha faiz indirimi yapacak ve özellikle üst bandı indirimi ile BIST’in hareket edecek adımı olacak. Bunlar BIST’in en önemli beklentisi durumunda. Trenin son vagonunda değiliz ama bunun bir yol kazası olabileceği bilinci içerisinde trende olmak lazım.