« Geri

KUR SAVAŞLARI - 17.8.2015

İçeride politik ortam o kadar canlı ki, borsa kısa vadede ne ekonomik duruma ne de yurtdışı piyasalara odaklanabiliyor. Yeni makro ekonomik politikamızın ne olacağını görmemiz anlaşılan birkaç ayı alacak. Bu arada dünyanın kalan kısmında büyüme pastasından pay kapmak için kıyasıya bir rekabet var.

 

Çin hafta başından beri kendi para biriminde kontrollü bir şekilde değer kaybına izin veriyor. Kısa sürede bu tip bir oynaklık 1994’ten beri görülmediği düşünülünce global piyasalar sert bir düşüş yaşadı. Özellikle emtialarda ve emtia ihraç eden ülke hisselerinde yaşanan satışlar Çin’in bir kur savaşı başlatmış olma olasılığı fikriyle gerçekleşti.

 

Çin aslında ekonomisinin yavaşlamasına karşı bazı önlemler almaktaydı. Ancak sonuçta yatırımlarda yavaşlama sürerken ihracat rakamlarında Temmuz ayında %8 düşüş görüldü. İkinci çeyrek büyümesinin %7’ye inmesi, Haziran ayında borsada yaşanan çöküş, Çin’i kurlar üzerinden çözüm aramaya itti.

 

Eğer Çin devalüasyona devam ederse korkulan Japonya ve Amerika’nın da karşı adım atmak zorunda kalması. Bu durum bizim de içinde bulunduğumuz gelişmekte olan ülkelerin ihracat seviyelerini korumak için devalüasyonu sürdürmesi anlamına geliyor. Korkulan bu rekabetin sonucunun global ekonomik türbülans yaratması.

 

2009’da global ölçekte yaşanan kriz 9365 USD olan kişi başına düşen milli geliri 8773 USD’ye indirmişti. Eğer olursa kur savaşlarının benzer bir küresel etki yapmasından korkuluyor.

 

Dünyada kişi başına düşen milli gelir bugün 11000 USD civarına yükselmiş durumda ancak 2008 seviyesi ile karşılaştırıldığında ülkelerin yaşadığı büyüme oranları çok farklı. Bizi daha çok ilgilendiren Türkiye’nin, 2008 yılında elde ettiği 10379 USD seviyesinden 2015 tahmini 9700 USD’ye gerilediğini görüyoruz. Aradan geçen yedi yılda ekonomik kazanım anlamında ilerlememiz olmamış. En çarpıcı veriler, belki de kur hareketlerinden piyasanın bu kadar neden ürktüğünü açıklayabilir, Çin’de. Çin kişi başına düşen milli geliri 2008 yılında 3413 USD iken bugün 8154 USD’ye ulaşmış durumda.