« Geri

Petrol Fiyatları Neden Önemli - 27.1.2016

 

Tüketiciler düşük petrol fiyatlarının keyfini sürerken finans piyasaları tam tersine diken üzerinde gelişmeleri izliyor. Bu durumun arkasında, geçmişte petrolde yaşanan sert düşüşlerin her seferinde yıkıcı sonuçlar yaratan krizlerin öncüsü olması yatmakta. Bir çok uzmana göre böylesine büyük bir düşüş bizi çoktan bir finansal türbülansın içine çekti ve bu türbülansın sadece boyutları tartışılmalı.

 

1980’li yıllarda petrol ihraç eden ülkelerin oluşturduğu birlik (OPEC) şimdikinden çok daha yüksek bir pazar payına sahipti ve piyasayı üretim seviyelerini sınırlayarak düzenliyorlardı. Ancak üye ülkelerin kotalarına uymamalarından rahatsız olan Suudi Arabistan kendi üretimini artırınca petrol arzı talebin çok üstüne çıktı. Petrol fiyatlarının %55 düşmesi, arkasından borsaların düşmesine sebep oldu. 2008 krizinde de, altı ay içerisinde 40 dolar düşen petrol önemli bir rol oynadı. Bugün ise petrol 2008/2009 diplerinin de altında ve 18 ay önceki tepe noktasından %75 düşmüş durumda.

 

Bir emtianın hızla ucuzlamasının dünya finans piyasalarını neden alt üst ettiğini anlamak için petrol arama, çıkarma, taşıma projelerinin finans piyasalarından sağlanan fonlarla yürütüldüğünü hatırlamak lazım. Bu projelere krediler uzun vadeli petrol fiyatlarının projeksiyonu ile sağlanıyor. Eğer uzun süre fiyatlar aşağıda kalırsa bu kredilerin batma riski yükseliyor. Bir kredi derecelendirme şirketinin hesaplamalarına göre enerji piyasasındaki şirketlere bu şekilde açılmış 180 milyar dolar kredinin yarısı risk altında. Firmaların şimdiden 250 bin çalışanı işten çıkardığı ve fiyatların düşük seyretmesinin bu rakamı artıracağı düşünülmekte. Dev enerji şirketlerinin zor duruma düşmesinin bankaları da geri dönüşü olmayan kredilerle baş başa bırakacağı ve daha kötüsü merkez bankalarının durumu düzeltmek için ellerinde çok az opsiyon olduğu düşünülmekte. Bu durum gelişmiş ülkeleri dev enerji şirketleri üzerinden tehdit ediyor.

 

Petrol ihraç eden ülkelerde ise farklı bir risk var. Yüksek maliyetli üreticiler frene basarken pazar payını artırmak isteyen üreticiler yoluna devam ediyor. Irak bu yıl geçen yıldan fazla üretim yapacağını açıkladı. Yaptırımların kalkmasıyla İran petrolü dünya piyasalarına çıkabilecek. Diğer taraftan dünya ham petrol stok alanları dolmak üzere ve bazı ülkeler üretime kısıtlama getirilmezse fiyatlardaki düşüşün devam etmesinden çekiniyor. Her an OPEC devreye girebilir, gelen haberler fiyatlarda anormal oynaklıklar yaratabilir.

 

Kur savaşlarından çekinen piyasalar şu anda enerji piyasası üzerinden kendini tam bir savaşın içinde bulmuş durumda. Neyse ki bu kargaşa içerisinde göreceli olarak rahatız, bu sefer bizi teğet geçecek diyebiliyoruz.